سهو یا عمد؟ اشتباهات داوری، لکه‌ای بر اعتبار لیگ برتر

به گزارش رصد ورزشی: گل ارلینگ هالند در دربی اخیر منچستر، بار دیگر بحث قدیمی درباره کیفیت داوری در لیگ برتر انگلیس را داغ کرد. در این مسابقه، VAR در ابتدا گل منچسترسیتی را تأیید کرد، اما پس از پایان بازی، نهاد مسئول داوری در انگلیس اعلام کرد که در تشخیص میزان تأثیرگذاری انزو فرناندز، بازیکن حاضر در موقعیت آفساید، اشتباه مهمی رخ داده است.

بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، داور VAR باید صحنه را به شکل دقیق‌تری ارزیابی می‌کرد و از مایکل اولیور می‌خواست برای بازبینی تصاویر به کنار زمین برود. اعترافی که البته زمانی مطرح شد که نتیجه مسابقه ثبت شده و امتیازات میان دو تیم تقسیم شده بود.

هالند و یک جنجال تازه

در دربی منچستر، هالند در دقیقه 60 دروازه منچستریونایتد را باز کرد. کمک‌داور در ابتدا پرچم خود را به نشانه آفساید بالا برد، اما بررسی تصاویر نشان داد مهاجم سیتی به دلیل حضور پاتریک دورگو در خط آفساید، در موقعیت قانونی قرار داشته است.

جنجال اصلی اما به حضور انزو فرناندز مربوط می‌شد. این بازیکن در موقعیت آفساید قرار داشت و برای رسیدن به توپ اقدام کرد، هرچند در نهایت هیچ تماسی با توپ نداشت. VAR بر این اساس دخالت او را مؤثر ندانست، اما بررسی بعدی کمیته داوران نشان داد ارزیابی انجام‌شده صحیح نبوده و صحنه باید برای تصمیم نهایی در اختیار داور اصلی قرار می‌گرفت.

پنالتی‌ای که سرنوشت‌ساز شد

یکی از مشهورترین اشتباهات سال‌های اخیر پیش از اوج گرفتن انتقادات از VAR، در فصل 2021-2022 و مسابقه اورتون و منچسترسیتی رخ داد.

در آن دیدار، برخورد توپ با دست رودری در محوطه جریمه سیتی از سوی داور پنالتی تشخیص داده نشد و VAR نیز برای اصلاح تصمیم وارد عمل نشد. پس از مسابقه، مایک رایلی، رئیس وقت کمیته داوران، بابت این اشتباه از باشگاه اورتون عذرخواهی کرد.

اهمیت این تصمیم زمانی بیشتر مشخص شد که بدانیم منچسترسیتی در رقابت قهرمانی آن فصل تنها با یک امتیاز بیشتر از لیورپول قهرمان شد. به این ترتیب، یک تصمیم اشتباه می‌توانست تأثیری فراتر از یک مسابقه داشته باشد.

فصل 2022-2023؛ مجموعه‌ای از اشتباهات

فصل 2022-2023 یکی از پرحاشیه‌ترین دوره‌های داوری لیگ برتر بود. یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها در دیدار آرسنال و برنتفورد اتفاق افتاد؛ جایی که ایوان تونی گل تساوی تیمش را به ثمر رساند، در حالی که کریستین نورگارد در موقعیت آفساید قرار داشت.

لی میسون، داور VAR، حتی خطوط آفساید را برای بررسی دقیق صحنه ترسیم نکرد و پس از مسابقه، کمیته داوران اشتباه خود را پذیرفت و از آرسنال عذرخواهی کرد؛ تیمی که در آن مقطع در کورس قهرمانی قرار داشت.

در همان فصل، گل پرویس استوپینیان در دیدار برایتون و کریستال پالاس نیز به اشتباه مردود اعلام شد؛ زیرا خط آفساید روی بازیکن اشتباهی ترسیم شده بود.

گل برونو فرناندز برابر منچسترسیتی نیز از دیگر صحنه‌های جنجالی آن فصل بود. مارکوس رشفورد در موقعیت آفساید قرار داشت و در مسیر توپ حرکت می‌کرد، اما داوران تشخیص دادند که او در روند گل تأثیر مستقیمی نداشته است.

در پایان آن فصل، 38 تصمیم اشتباه و اثرگذار VAR مورد شناسایی قرار گرفت؛ آماری که انتقادات زیادی را متوجه سیستم داوری کرد.

پرونده جنجالی لوئیس دیاز

فصل 2023-2024 نیز با یک اشتباه تاریخی همراه شد. در دیدار لیورپول و تاتنهام، گل لوئیس دیاز به اشتباه آفساید اعلام شد، در حالی که تصاویر تلویزیونی نشان می‌داد این بازیکن در موقعیت قانونی قرار داشته است.

مشکل اصلی در اتاق VAR اتفاق افتاد؛ مسئولان بازبینی تصور کرده بودند گل در زمین مسابقه پذیرفته شده و به همین دلیل، روند بررسی را برای تغییر تصمیم داور دنبال نکردند.

پس از این اتفاق، هاوارد وب و کمیته داوران انگلیس از لیورپول عذرخواهی کردند. این ماجرا نشان داد که حتی استفاده از فناوری پیشرفته نیز در صورت وجود خطای انسانی و ارتباط نادرست میان داوران، نمی‌تواند احتمال اشتباه را به صفر برساند.

در همان فصل، صحنه برخورد توپ با دست مارتین اودگارد در محوطه جریمه نیز جنجال زیادی ایجاد کرد. بعدها هاوارد وب تأیید کرد که لیورپول در آن صحنه مستحق دریافت پنالتی بوده است.

اخراجی که بعداً لغو شد

در فصل 2024-2025 نیز پرونده‌های بحث‌برانگیز ادامه پیدا کرد. در مسابقه منچستریونایتد و تاتنهام، برونو فرناندز با دریافت کارت قرمز مستقیم از زمین اخراج شد؛ تصمیمی که پس از اعتراض و بررسی مجدد، توسط اتحادیه فوتبال انگلیس لغو شد.

هاوارد وب نیز پذیرفت که VAR باید داور مسابقه را برای بازبینی تصاویر به کنار زمین فرا می‌خواند.

در همان فصل، صحنه تکل جیمز تارکوفسکی روی الکسیس مک‌آلیستر نیز از جمله تصمیماتی بود که با انتقادهای فراوان مواجه شد. با این حال، تعداد اشتباهات اثرگذار VAR در پایان فصل به 18 مورد کاهش پیدا کرد.

بازگشت اشتباهات در فصل 2025-2026

در فصل 2025-2026 بار دیگر تعداد اشتباهات مهم افزایش یافت و 25 تصمیم اثرگذار اشتباه از سوی VAR به ثبت رسید.

یکی از نمونه‌های شاخص در دیدار منچستریونایتد و ناتینگهام فارست در ماه مه 2026 رخ داد. ماتئوس کنیا دروازه یونایتد را باز کرد، اما پیش از آن توپ با دست برایان امبومو برخورد کرده بود.

VAR از مایکل سالزبری خواست صحنه را بررسی کند، اما داور پس از مشاهده تصاویر نیز تصمیم خود را تغییر نداد. پس از مسابقه، کمیته داوران اعتراف کرد که گل باید مردود اعلام می‌شد و از ناتینگهام فارست عذرخواهی کرد.

اشتباه انسانی یا ضعف در کیفیت داوری؟

سؤال اصلی اینجاست: آیا همه این اتفاقات صرفاً نتیجه خطای انسانی است یا باید کیفیت و سطح آموزش داوران لیگ برتر نیز مورد بررسی جدی قرار گیرد؟

هیچ مدرک معتبری وجود ندارد که نشان دهد داوران عمداً در تصمیمات خود اشتباه می‌کنند و نسبت دادن این اتفاقات به توطئه منطقی نیست. با این حال، تکرار اشتباهات مشابه در یکی از ثروتمندترین و مجهزترین لیگ‌های فوتبال جهان، پرسش‌های جدی درباره کیفیت عملکرد داوران ایجاد کرده است.

VAR برای کاهش اشتباهات انسانی وارد فوتبال شد. دوربین‌های متعدد، خطوط آفساید، امکان بازبینی تصاویر و ارتباط مستقیم میان داوران قرار بود احتمال خطا را کاهش دهد. با این وجود، نمونه‌هایی مانند گل مردود دیاز، گل برنتفورد، پنالتی رودری، اخراج برونو فرناندز و گل مردود نشده کنیا نشان می‌دهد که فناوری به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل تصمیم‌گیری را حل کند.

عذرخواهی، امتیازات از دست‌رفته را برنمی‌گرداند

یکی از مهم‌ترین مشکلات این ماجرا آن است که عذرخواهی پس از مسابقه نمی‌تواند نتیجه از دست‌رفته را تغییر دهد.

وقتی کمیته داوران اشتباه خود در دیدار آرسنال و برنتفورد را می‌پذیرد، امتیازات از دست‌رفته آرسنال بازنمی‌گردد. وقتی خطای هند رودری تأیید می‌شود، امتیازات اورتون احیا نمی‌شود. پذیرش اشتباه در ماجرای لوئیس دیاز نیز سه امتیاز از دست‌رفته لیورپول را بازنمی‌گرداند.

در فوتبال حرفه‌ای، گاهی یک تصمیم اشتباه در یک لحظه حساس می‌تواند سرنوشت قهرمانی، سهمیه اروپایی یا حتی بقای یک تیم در لیگ را تغییر دهد.

اعتبار لیگ برتر تا کجا تحمل می‌کند؟

لیگ برتر انگلیس خود را یکی از معتبرترین و رقابتی‌ترین لیگ‌های فوتبال جهان می‌داند؛ رقابتی که از نظر درآمد، امکانات، تعداد دوربین‌ها و استفاده از فناوری در بالاترین سطح قرار دارد.

با این حال، ادامه‌دار بودن اشتباهات مهم داوری و سپس ارائه توضیح یا عذرخواهی پس از پایان مسابقه، اعتماد هواداران و باشگاه‌ها را با چالش مواجه می‌کند.

مسئله لزوماً وجود توطئه نیست؛ مسئله این است که چرا با وجود فناوری‌های پیشرفته، هنوز تصمیماتی گرفته می‌شود که چند ساعت یا چند روز بعد اشتباه بودن آنها تأیید می‌شود.

شاید پاسخ نهایی در کیفیت آموزش، تفسیر قوانین، نحوه استفاده از VAR و سطح آمادگی داوران نهفته باشد. اما هرچه هست، تکرار این اتفاقات برای لیگی که مدعی برخورداری از بهترین استانداردهای فوتبال حرفه‌ای دنیاست، هزینه‌ای سنگین برای اعتبار داوری آن خواهد داشت.